محمد معصوم البكري ( نامى )
264
تاريخ سند ( تاريخ معصومى ) ( فارسى )
بلاولپور عبور مىكنند ] . بر وفق بلاذرى و چچنامه محمد بن قاسم بعد از فتح سيوستان به طرف نيرن كوت برگرديد و در قربت آن از نهر مهران عبره نمود ( بلاذرى ، ص 438 ) . اما روايت يعقوبى قدرى تائيد معصومى مىكند ، زيرا كه مطابق او « فعبر [ محمد بن قاسم ] نهر السند و هو دون مهران و سار الى سهبان ، ففتحها ثم سار نحو شط مهران . فلما بلغ داهر ملك السند مكانه وجه اليه جيشا عظيما » ( ص 346 ) . ازين روايت مىنمايد كه محمد بن قاسم نزد سيهوان ( سهبان ) يعنى برابر تلهتى از آب گذشته باشد . على الأقل طريقى كه مير معصوم شرح داده زيادتر طبيعى است . ص 23 ، س 15 : كولاب گچيرى : اين كلمه را « كيجرى ، كنجرى ، گچرى ، كجيرى » و غيره نوشتهاند . گمان بنده اينست كه اگر محمد بن قاسم محاذى تلهتى درياى سند را عبور كرده ، بايد نزديك موضعى كه الآن باسم « گچيره » مشهور است معسكر زده باشد . بنده شنيدهام كه در نواحى اين شهر در قديم الزمان بحيرهاى بوده كه آثار آن تا هنوز ظاهر است . و ليكن از قراريكه چچنامه مىنويسد كه محمد بن قاسم از گذر « جهم » از دريا عبور نمود و تلاقئ فريقين نزد خليجى در ميان راور و جيور افتاد ، مىتوان نتيجه گرفت كه كولاب كنجرى كه مير معصوم به آن اشاره نموده است غير از « كولاب كنجر » نيست . تحفة الكرام ، جلد سيوم ، ص 181 ، گويد كه « كولاب كنجر در قرب زمين سوندره و جهم خليجى به تمام فضاست » . ص 23 ، س 16 : موضع رفيان : چنان كه از قرائن معلوم مىشود موضعى بود در ميان سيهوان و در بيله ( راجع متن ، ص 210 ، س 1 ؛ ص 226 ، س 7 ) . راورتى در كتاب خود « مهران سند و شاخهايش » ، ( ص 240 ، يورنال انجمن همايون آسيائى بنگاله ، سال 1892 م ) كولاب كنجرى را به كنگرى كه بجنوب و مغرب رويه رهرى است تطبيق كرده و رفيان را